“Бэрээ гэрээс гарахыг хараагүй ээ, малаа хайхаар явсан л байх” гэж Цэрэв хэлэхэд цагдаа Мөнх-Идэр өмнөө дэлгэсэн тэмдэглэлийн дэвтрээсээ харцаа өргөжээ. Зуухны дэргэд суусан жаран дөрвөн настай эмэгтэй гараа өвдгөн дээрээ тавьж, асуулт бүрд нэг л янзаар хариулж байсан боловч түүний бэр Намираа сураггүй болоод бүтэн хоног өнгөрсөн байлаа. Гэрийнхэн нь шөнөжин хайсан гэж ярьж байсан ч хэн нь ч бүсгүйг яг хэдэн цагт, ямар хувцастай, аль зүг рүү гарсныг мэдэхгүй байв. Харин тэр өглөө болсон явдлыг эхнээс нь дуустал харсан ганц хүн энэ гэрт байсан бөгөөд тэр хүн үнэнийг хэлэхээс үхтлээ айж байлаа.

Гадаа цас бударч, гэрийн хаяагаар салхи исгэрэхэд Мөнх-Идэр ширээн дээр байсан бүсгүйн зургийг авч дахин харав. Зураг дээр Намираа үл ялиг инээмсэглэсэн, бор нүдтэй, туранхайдуу бүсгүй байсан бөгөөд энгийн нэгэн гэр бүлийн баярын үеэр авахуулсан бололтой байлаа. “Танай бэр өмнө нь гэрээсээ ингэж хэл сураггүй явж байсан уу” гэхэд Цэрэв “Үгүй ээ, ер нь дуу цөөтэй, өөрийнхөөрөө хүүхэд байсан” гэж хариулав. Харин хоймор талд толгой гудайлган суусан Дэмбэрэл эхийнхээ үгийг сонсоод нэг удаа цочсон мэт хөдөлснийг цагдаа анзаарчээ.

Намираа тэр айлд бэр болж ирээд гурван жил өнгөрсөн байв. Хорин гурван настайдаа Дэмбэрэлтэй гэрлэж, төрсөн нутгаасаа хол, баруун хязгаарын уулсын дундах Хөхсайр хэмээх зохиомол сууринд ирсэн нь түүний амьдралын хамгийн том өөрчлөлт болжээ. Дэмбэрэл анх танилцахдаа дөлгөөн зантай, ажилсаг, эхнэрээ хэзээ ч гомдоохгүй гэж амладаг залуу байсан учраас Намираа түүнд итгэсэн юм. Гэвч гэрлэсний дараа нөхөр нь аав ээжийнхээ малыг хариулж, тусдаа гарах тухай яриа нь жилээс жилд хойшилсоор байлаа.

Хадам ээж Цэрэв залуудаа зовлон үзсэн, малын ажилд нухлагдсан, өөрийнхөө хэлснийг зөв гэж боддог хүн байв. Түүний нөхөр Дүгэржав жаран найман настай, олон жил мал малласан, гэрийн хэрүүл маргаанд төдийлөн оролцдоггүй нэгэн бөгөөд эхнэрийнхээ үгийг сөрөхөөс аль болох зайлсхийдэг байжээ. Цэрэв бэрээ өглөө эрт босохгүй бол залхуу гэж загнаж, ажил хийвэл дутуу хийлээ гэж өөлж, хааяа төрсөн гэрийнхэнтэйгээ утсаар удаан ярихад нь хүртэл дургүйцдэг байв. Эхэндээ Намираа шинэ айлын заншилд дасах гэж хичээсэн ч цаг хугацаа өнгөрөх тусам өөрийгөө энэ гэрийн хүн биш, харин гэрийн ажлыг нь хийхээр ирсэн хүн мэт мэдэрдэг болжээ.

Нэгэн орой Намираа нөхрөөсөө “Хоёулаа сумын төвд жижигхэн байшин түрээслээд амьдарч болохгүй юу” гэж асуусан юм. Дэмбэрэл эхэндээ хариу хэлэлгүй сууснаа “Аав ээж хоёр хөгширч байна, малаа хэнд үлдээх юм” гэжээ. “Би тэднийг орхиё гээгүй, зүгээр л бид хоёр өөрсдийн гэсэн амьдралтай болмоор байна” гэхэд нөхөр нь “Чи манайханд дургүй болчихсон юм уу” хэмээн дуугаа өндөрсгөв. Тэр шөнө Намираа хажууд нь унтаж байгаа нөхрөө удаан ширтээд, хайртай хүн нь өөрийг нь огт ойлгодоггүй болсныг анх удаа тодхон мэдэрчээ.

Хадам ээжийн хамгийн их хөнддөг сэдэв нь хүүхэд байв. Гэрлээд гурван жил болсон ч Намираа хүүхэд төрүүлээгүй учраас Цэрэв хааяа айл саахалтын хүмүүсийн дэргэд хүртэл “Манайх ач зээгийн бараа харахгүй л юм байна” гэж хэлдэг байжээ. Намираа эмчид үзүүлж, нөхөртэйгөө хамт шинжилгээ өгөх хэрэгтэй гэж хэд хэдэн удаа ярьсан ч Дэмбэрэл “Болох цагтаа болно биз” гээд тоогоогүй юм. Харин бэрийнхээ сэтгэлд тэр үгс хэр гүн шарх үлдээж байгааг Цэрэв мэдсэн ч мэдээгүй мэт өнгөрүүлдэг байлаа.

Намираагийн төрсөн ээж Оюумаа охиныхоо дуу хоолойг сонсох бүрдээ нэг л өөр болсныг анзаардаг байв. Урьд нь инээж хөхөрч, элдвийг ярьдаг охин нь сүүлийн үед “Зүгээр ээ, ээж ээ, ажил ихтэй байна” гэж товчхон хэлээд утсаа салгадаг болжээ. Нэг удаа Оюумаа “Миний охин гэртээ ирээд хэд хоног амарчих л даа” гэхэд Намираа хэсэг чимээгүй байснаа “Ээж ээ, би очмоор л байна” гэж шивнэсэн юм. Гэвч тэр ярианы цаанаас Цэрэвийн дуу сонсогдоход бүсгүй яаран утсаа салгасан бөгөөд ээж нь тэр өдрөөс хойш тайван байж чадахаа больжээ.

Намираагийн аав Жамьяаншарав тавин долоон настай, охиндоо хэтэрхий хайртай ч сэтгэлээ үгээр илэрхийлэхдээ тааруу хүн байв. Эхнэрээсээ охиныхоо тухай сонсоод нэг өглөө мотоциклоо унан хүргэнийхээ гэрийг зорьсон бөгөөд тэр үед Намираа нөхөртэйгөө сумын төвд явсан байжээ. Цэрэв түүнийг гэрийн гадаа ирэхэд “Охин чинь байхгүй, ирэхээр нь хэлчихье” гэсэн ч Жамьяаншарав “Би охиноо аваад хэд хоног гэртээ байлгамаар байна” …