Ах минь нас барахынхаа өмнөх орой намайг эмнэлгийн өрөөндөө ганцааранг минь үлдээхийг хүссэн юм. Тэр үед Жигүүрсүрэн ах дөчин найман настай, элэгний хүнд өвчнөөр хэдэн сар шаналж, бараг босож чадахаа больсон байлаа. Би орны дэргэд нь суугаад гарыг нь атгахад ах минь хаалга руу хэдэнтээ харснаа намайг өөртөө ойртуулсан. Тэгээд амьсгаагаа арайхийн дарж байгаад, “Бат-Оргилоо, намайг үхсэний дараа Наранзулыг хүүхдүүдтэй нь битгий үлдээгээрэй” гэж шивнэсэн юм.

Би тэр үгийг сонсоод юу гэж хариулахаа мэдээгүй. Наранзул бэр эгчтэй минь ах хорин долоон жил ханилсан бөгөөд бидний нүдэнд үргэлж л нөхөртөө үнэнч, хүүхдүүдийнхээ төлөө амьдардаг эмэгтэй харагддаг байв. Ахын минь өвчин хүндэрснээс хойш бэр эгч эмнэлгийн коридорт хонож, хувцсыг нь угааж, хоолыг нь зөөж, өөрийнхөө биеийг ч тоохоо больсон хүн. Тийм байхад ах яагаад нас барахынхаа өмнө эхнэрээсээ хүүхдүүдийг нь салгахыг хүссэнийг би огт ойлгоогүй.

“Яагаад тэр вэ, ах аа?” гэж асуухад тэр миний бугуйг өвдтөл чанга атгав. “Чи надад итгэдэг биз дээ, миний дүү, тэгвэл энэ удаа ч гэсэн итгэ” гэж хэлээд нүдэнд нь нулимс цийлэгнэсэн. Би ахынхаа гараас зуурсан чигээрээ толгой дохисон ч дотроо ийм амлалт өгч чадах эсэхдээ эргэлзэж байлаа. Харин ах минь миний хариуг сонссон даруйдаа тайвширсан мэт нүдээ аниад, тэр шөнөдөө хорвоог орхисон юм.

Жигүүрсүрэн ах бид хоёрын нас есөн жилийн зөрүүтэй учраас би багаасаа л түүнийг аав шигээ хүндэлж өссөн. Аавыг минь намайг арван хоёр настай байхад нас барахад ах сургуулиасаа гарах шахам ажиллаж, ээж бид хоёрыг тэжээж байв. Намайг их сургуульд ороход сургалтын төлбөрийн минь талыг төлж, анхны ажилдаа ороход өмсөх костюмыг минь хүртэл авч өгсөн хүн. Тиймээс ахынхаа сүүлчийн хүсэлтийг биелүүлэхгүй байх тухай бодол хүртэл надад урвалт шиг санагдаж байлаа.

Оршуулгын өдөр Наранзул бэр эгч бараг уйлсангүй. Тэр хүмүүсийн өгсөн эмгэнэлийн үгийг чимээгүй сонсож, нөхрийнхөө зургийг ширтэн суухдаа нэг ч удаа нулимсаа арчаагүй юм. Харин том охин Маралжин нь оршуулгын газрын захад ганцаараа зогсож, аавынхаа авсыг газар буулгахыг хөдөлгөөнгүй харж байлаа. Би түүний дэргэд очоод мөрөн дээр нь гараа тавихад охин цочсон мэт над руу эргэж, “Авга аа, аав үнэхээр нас барсан биз дээ?” гэж асуусан.

Тэр асуулт надад их хачин санагдсан. Хүн өөрийнхөө эцгийг оршуулж байж яагаад ийм зүйл асуудаг билээ гэж бодоод би түүнийг гашуудлаасаа болоод самуурч байгаа байх гэж ойлгов. Маралжин багаасаа дуу цөөтэй, хүмүүстэй төдийлөн ойртдоггүй, заримдаа өөрийн харсан сонссон зүйлдээ эргэлздэг охин байсан юм. Ах маань түүнийг хүүхэд байхад нь айхтар цочролд орсноос хойш сэтгэлзүйн асуудалтай болсон гэж бидэнд олон жил ярьдаг байлаа.

Оршуулгаас долоо хоногийн дараах шөнө манай гэрийн хаалгыг хэн нэгэн тасралтгүй тогшив. Цаг шөнийн хоёр өнгөрч байсан бөгөөд би хаалгаа нээтэл Маралжин нимгэн цамцтай, үс нь сэгсийж, хөлдөө углааш углачихсан зогсож байлаа. Түүний гар салганаж, уруул нь хөхөрсөн байсан учраас би юу ч асуулгүй гэртээ оруулж, халуун цай аягалж өгөв. Гэтэл тэр аягандаа ч хүрэлгүй над руу ширтээд, “Авга аа, аав биднийг ээжээс хамгаалах гээгүй, ээжийг биднээс хамгаалах гэсэн юм байна” гэж хэлсэн.

Би эхэндээ түүний юу хэлснийг ойлгосонгүй. Маралжин цүнхнээсээ хуучин, булан нь урагдсан хүүхдийн зураг гаргаж ирээд ширээн дээр тавилаа. Зураг дээр долоон настай Маралжин, нэг орчим настай Нандингоо, гурван настай нэгэн хүү зогсож байв. Тэр хүүг би хармагцаа таньсан бөгөөд арван есөн жилийн өмнө голын усанд осолдож нас барсан гэж бидний итгэж ирсэн Тэнүүн байлаа.

Тэнүүн бол м…